توانبخشی سکته مغزی

بعد از گذراندن دوره حاد سکته، بهترین رویکرد جهت بازگشت بیمار به فعالیت های قبل از وقوع سکته مغزی، توانبخشی زیر نظر متخصص طب فیزیکی و توانبخشی است. در این نوشته دکتر روژین نیک رای در مورد توانبخشی سکته مغزی توضیحاتی را ارائه خواهند داد.

توانبخشی سکته مغزی

امروزه سکته مغزی یکی از شایعترین علل ناتوانی بشمار می‌رود. بیشتر مبتلایان به سکته مغزی بعد از مرحله‌ی حاد زنده می‌مانند و این درحالی است که در حدود نصف این افراد به طور دائم از ناتوانی و معلولیت فیزیکی رنج خواهند برد. به دنبال بهبود روش‌های تشخیصی و مراقبت‌های درمانی، میزان سکته مغزیؚ منجر به مرگ کاهش یافته و امید به زنده ماندن و متوسط طول عمر بیماران بیشتر شده است.

بنابراین شیوع بیماران زنده مانده به دنبال سکته مغزی که به ناتوانی‌های حرکتی و شناختی مبتلا هستند رو به گسترش می‌باشد.

نقش بازتوانی سکته مغزی

توانبخشی نقش مهمی در بهبودی پس از سکته مغزی دارد. هدف از توانبخشی، کمک به ایجاد مهارت‌هایی است که به دنبال سکته مغزی از بین رفته است. توانبخشی به دنبال سکته‌ مغزی به بازیابی استقلال و بهبود کیفیت زندگی کمک می‌کند.
شدت عوارض سکته مغزی و میزان توانایی هر فرد برای بهبودی به طور گسترده متفاوت است. ثابت شده که افرادی که در یک برنامه توانبخشی متمرکز شرکت می‌کنند، عملکرد بهتری نسبت به دیگران خواهند داشت.
با توجه به شيوع اين بيماري و ميزان ناتواني افراد پس از آن، مطالعات قوي و فراواني انجام شده كه بيانگراين است كه توانبخشي پس از سكته مغزي بر پيامدهايي همچون افزايش شاخص فعاليتهاي روزانه و نيز كاهش ميزان ناتواني و كاهش ميزان مرگ ومير اثر بخش مي باشد، لذا امروزه توانبخشي اين گروه از بيماران مورد توجه ويژه قرار گرفته است.

سکته مغزی حاد

توانبخشی سکته مغزی

اجزای مختلف توانبخشی سکته مغزی چیست؟

رویکردهای زیادی برای توانبخشی سکته مغزی وجود دارد. بسته به اینکه سکته مغزی چه قسمتی از بدن و یا چه نوع توانایی را تحت‌ تاثیر قرار داده، برنامه‌ی توان‌ بخشی متفاوت خواهد بود.
توانبخشی برای فعالیت‌های فیزیکی:
تمرین‌های مربوط به مهارت‌های حرکتی: این تمرین‌ها به بهبود قدرت و هماهنگی عضلات کمک می‌کنند. در صورت نیاز، درمان برای بهبود وتقویت بلع نیز انجام می‌شود.
آموزش تحرک و جابجایی: که شامل فعالیت‌هایی مانند جابجایی در رختخواب، تغییر مکان از تخت به صندلی، بلند شدن از صندلی و راه رفتن بیمار می‌باشد. همچنین نحوه‌ی استفاده از وسایل کمکی برای تسهیل حرکت فرد مانند واکر، عصا، ویلچر و یا بریس در ناحیه مچ پا آموزش داده می‌شود. بریس باعث افزایش پایداری مچ پا در هنگام راه رفتن می‌شود.
درمان با القای محدودیت(constraint-induced therapy) : در این روش حرکت اندام سالم محدود می شود (مثلا دست سالم با استفاده از بانداژ به بدن فیکس می شود) و بیمار تلاش می‌کند از اندام درگیر استفاده کند. این روش به بهبود عملکرد اندام درگیر کمک می‌کند.
تمرین‌های مربوط به بهبود دامنه‌ی حرکت: ورزش‌ها و درمان‌های خاص می‌توانند سفتی (اسپاستیسیته) عضلات را کاهش دهند و به افزایش دامنه‌ی حرکت مفاصل کمک کنند.

توانبخشی برای فعالیت‌های فیزیکی به کمک فناوری:

تحریک الکتریکی عملکردی(FES): در این روش با استفاده از نیروی الکتریسیته، عضلات ضعیف منقبض می‌شوند. تحریک الکتریکی ممکن است به آموزش مجدد ماهیچه‌ها کمک کند.
تکنولوژی روباتیک: تجهیزات روباتیک می‌توانند با انجام حرکات تکراری، به اندام‌های درگیر کمک ‌کنند تا قدرت و عملکرد خود را به دست آورند.
تکنولوژی‌Wireless : پایش فعالیت‌های بیمار با استفاده از این تجهیزات می‌تواند به بهبود وافزایش فعالیت پس از سکته مغزی کمک کند.
تکنولوژی واقعیت مجازی: استفاده از بازی‌های ویدیویی و دیگر درمان‌های مبتنی بر کامپیوتر باعث تعامل بیمار در یک محیط شبیه سازی شده و هماهنگ می‌شود.

توانبخشی ادراکی و شناختی:

درمان اختلالات شناختی: کاردرمانی و گفتار‌درمانی به بازیابی توانایی‌های شناختی از دست رفته مانند حافظه، پردازش، حل مساله، مهارت‌های اجتماعی، و قضاوت کمک می‌کند.
درمان اختلالات ارتباطی: گفتار‌درمانی باعث بهبود اختلال تکلم، نوشتن و درک مطلب می‌شود.
ارزیابی و درمان وضعیت روانی: وضعیت روانی و عاطفی بیمار بررسی شده و در صورت لزوم از مشاوره و یا گروه درمانی برای بهبود مشکلات فرد استفاده می‌شود.
دارو: در صورت لزوم برا ی درمان افسردگی، بی‌قراری و یا مشکلات حرکتی بیمار تحت نظر پزشک دارو تجویز می‌شود.

توانبخشی چه زمانی آغاز می‌شود؟

هرچه زودتر توانبخشی آغاز شود، احتمال بیشتری وجود دارد که توانایی‌ها و مهارت‌های از دست رفته بهبود پیدا کند.
با این حال، اولویت‌های فوری در فاز حاد سکته مغزی عبارتند از:
تثبیت وضعیت بالینی بیمار
کنترل شرایط تهدید کننده‌ی حیات
جلوگیری از سکته مجدد
محدود کردن عوارض ناشی از سکته مغزی
معمولا توانبخشی بعد از گذشت ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از سکته مغزی و در زمانی که بیمار همچنان بستری می‌باشد، آغاز می‌گردد.

توانبخشی سکته مغزی چقدر طول می‌کشد؟

مدت‌ زمان توانبخشی بستگی به شدت سکته مغزی و عوارض ناشی از آن دارد. برخی از بیماران به سرعت بهبود می‌یابند اما بیشتر افراد به توانبخشی طولانی‌مدت نیاز دارند که تا چند ماه یا چند سال پس از سکته مغزی ادامه خواهد داشت.
برنامه توانبخشی در طول زمان و همراه با بهبودی بیمار با یادگیری مهارت‌های جدید و همچنین تغییر نیازهای بیمار، تغییر خواهد کرد. با تمرین مداوم، بیمار همچنان از درمان سود می‌برد.


توانبخشی سکته مغزی کجا انجام می‌شود؟

قبل از ترخیص بیمار از بیمارستان در فاز حاد، توانبخشی شروع شده و بهترین برنامه‌ی توانبخشی برای بیمار تدوین می‌گردد. عواملی که باید مد نظر قرار گیرند شامل نیازهای بیمار، میزان پوشش دهی خدمات توسط بیمه و شرایط بیمار و خانواده‌ی وی برای ادامه‌ی توانبخشی به صورت بستری و یا سرپایی می‌باشد.

بعد از گذراندن مرحله‌ی حاد و ترخیص بیمار، گزینه های پیش رو برای ادامه‌ی توانبخشی عبارتند از:

بخش‌های توانبخشی بستری سکته مغزی

می‌تواند شامل مراکز مخصوص و انحصاری توانبخشی و یا بخشی از بیمارستان یا درمانگاه‌های عمومی باشد. بیمار ممکن است به مدت دو یا سه هفته برای دریافت برنامه‌ی توانبخشی فشرده بستری باشد.


بخش‌های توانبخشی سکته مغزی سرپایی

این مراکز اغلب بخشی از یک بیمارستان یا کلینیک هستند و بیمار چند روز در هفته جهت ادامه درمان مراجعه می‌کند.
مراکز پرستاری آموزش دیده: خدماتی که در این مراکز ارائه می‌شود متفاوت است. برخی، مراکزؚ تخصصی خدمات توانبخشی هستند در حالی که برخی دیگر گزینه‌های درمانی کمتری ارائه می‌کنند.
برنامه‌‌ی توانبخشی در منزل: توانبخشی در منزل انعطاف‌پذیری بیشتری نسبت به گزینه‌های دیگر دارد. ایراد اساسی آن، عدم دسترسی به تجهیزات توانبخشی تخصصی می‌باشد.


توانبخشی سکته مغزی به زمان نیاز دارد

توانبخشی سکته مغزی می‌تواند تجربه‌ای طولانی و ناامید کننده باشد. مواجهه با مشکلات در طول مسیر درمان طبیعی است. پشتکار و انگیزه برای انجام تمرینات به شما کمک می‌کند بیشترین نتیجه را از توانبخشی بدست آورید.

توانبخشی سکته مغزی

چه افرادی در تیم توانبخشی سکته مغزی حضور دارند ؟

توانبخشی یک کار گروهی است. این تیم با همکاری هم به بهبود مهارت‌های بیمار برای بازگشت به سطح عملکرد قبلی کمک می‌کند.

همچنین به بیمار آموزش می‌دهد تا با استفاده از ورزش و تمرین، از نیروی عضلاتش به نحو احسن استفاده کند. توانبخشی به بیمار کمک می‌کند تا بتواند به خانه، خانواده و محل کار بازگردد.

افراد حاضر در تیم توانبخشی سکته مغزی:

پزشک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی: متخصصان طب فیزیکی و توانبخشی هدایت تیم توانبخشی را بر عهده دارند و بر روی تدوین برنامه توانبخشی بر اساس شرایط بیمار، ارزیابی بیمار در مدت توانبخشی، تجویز بریس و وسایل کمکی برای بیمار و ایجاد هماهنگی بین سایر اعضای تیم نظارت دارند.

همچنین به تشخیص و درمان مشکلات اسکلتی عضلانی پیش امده برای بیمار می‌پردازند.

پزشک متخصص مغز و اعصاب: درمان فاز حاد سکته مغزی، جلوگیری از بروز سکته مغزی مجدد، کنترل عوارض مدیکال ایجاد شده و شناسایی و کنترل ریسک فاکتورها از جمله وظایف پزشک متخصص مغز و اعصاب می‌باشد.

پرستاران توانبخشی سکته مغزی:

پرستارانی که در مراقبت از افراد با محدودیت‌های عملکردی مهارت دارند می‌توانند به بیمار در بازآموزی مهارت‌هایی که برای فعالیت‌های روزانه ضروری است، کمک کنند. همچنین می‌توانند برای مدیریت عوارض مثانه و روده که ثانویه به سکته مغزی ایجاد شده، همکاری کنند.
فیزیوتراپیست:

این افراد به بیمار در بازآموزی حرکات هماهنگ مانند پیاده‌روی و حفظ تعادل کمک می‌کنند.
کار‌درمانگر: کاردرمانگران کمک می‌کنند بیمار مهارت‌های مربوط به دست و اندام ها را برای انجام فعالیت‌های روزانه مانند استحمام، بستن کفش، بستن دکمه‌های پیراهن و غیره را آموخته و تقویت کند.
گفتار‌درمانگر: این افراد به بهبود مهارت‌ها و توانایی صحبت کردن بیمار کمک می‌کنند و همچنین نقش مهمی در برطرف کردن اختلال بلع بیماران به دنبال سکته مغزی ایفا می‌کنند.
مددکار اجتماعی:

مددکاران اجتماعی رابط بین بیماران و منابع مالی، بیمه‌ها و مراکز خیریه هستند و به تامین منابع مالی و امکانات رفاهی برای بیماران کمک می‌کنند.

روان شناس و روانپزشک:

این افراد وضعیت روانی و عاطفی بیمار را بررسی و در صورت لزوم از مشاوره و یا گروه درمانی برای بهبود مشکلات فرد استفاده می‌کنند. همچنین در صورت لزوم برای درمان افسردگی، بی‌قراری و یا مشکلات حرکتی بیمار تحت نظر پزشک دارو تجویز می‌شود. از دیگر خدمات این گروه کمک به بازتوانی مشکلات شناختی از جمله حافظه، پردازش، حل مساله، مهارت‌های اجتماعی و قضاوت می‌باشد.

چه عواملی بر نتیجه توانبخشی سکته مغزی تاثیر می‌گذارند؟

نتایج توانبخشی سکته مغزی از فرد به فرد دیگر متفاوت است. به سختی می‌توان پیش‌بینی کرد که چه میزان از توانایی‌ها و مهارت‌های فرد بهبود پیدا می‌کند و چقدر زمان برای توانبخشی لازم است.
میزان موفقیت توانبخشی سکته مغزی به عوامل زیادی بستگی دارد، از جمله:
عوامل فیزیکی مانند شدت سکته مغزی و میزان عوارض شناختی و حرکتی
عوامل عاطفی مانند میزان انگیزه و روحیه بیمار و توانایی وی برای پیگیری تمرینات توانبخشی در خارج از جلسات درمان
عوامل اجتماعی مانند حمایت خانواده و دوستان
عوامل مربوط به درمان از جمله آغاز سریع‌تر توانبخشی و مهارت تیم توانبخشی
به طور کلی بیشترین میزان بهبود در هفته‌ها و ماه‌های اولیه پس از سکته مغزی مشاهده می‌شود با این حال، شواهدی وجود دارد مبنی بر اینکه عملکرد بیمار می‌تواند حتی تا ۱۸-۱۲ ماه پس از سکته مغزی هم، بهبود یابد.

مطالب پر بازدید

آدرس و شماره تماس دکتر روژین نیک رای

آدرس کلینیک:

  • بجنورد، حد فاصل چهارراه امیریه و مخابرات، روبروی سینما قدس سابق، جنب داروخانه دکتر قراچورلو، ساختمان آراد، طبقه دوم
  • تلفن:  058۳۲۲۲۲۳۳۴ – 09016458916

آدرس و شماره تماس دکتر زینب بساق زاده

آدرس کلینیک:

  • مطب: آبادان، خیابان امیری، فرعی سیزدهم،برج پزشکی متروپل، طبقه اول، واحد 102
  • تلفن: 09339487770

آدرس و شماره تماس دکتر مهسا عدیلی

آدرس کلینیک:

  • به زودی کلینیک دکتر عدیلی در شهر بندرعباس افتتاح می گردد.

آدرس و شماره تماس دکتر مریم رحیمی

آدرس کلینیک:

  • بیرجند، خیابان شهدا، شهدا ۲، پلاک ۱۲، ساختمان پزشکان رضوان، طبقه دوم
  • تلفن: 05632239177 – 05632239188
  • نوبت دهی: تماس با 09375610309 از 8 صبح تا 8 شب

آدرس و شماره تماس دکتر عاطفه جوادی

آدرس کلینیک:

  • دماوند، جیلارد، بیمارستان سوم شعبان، درمانگاه طب فیزیکی و توانبخشی
  • تلفن: ۶- ۰۲۱۷۶۳۱۹۷۸
  • یکشنبه ها و سه شنبه ها صبح
  • دماوند، ابتدای خیابان روح افزاء، روبروی شهرداری، بیمارستان حضرت فاطمه(س)، درمانگاه طب فیزیکی و توانبخشی
  • تلفن: ۸ – ۰۲۱۷۶۳۲۸۶۸۶
  • سه شنبه ها بعدازظهر

آدرس و شماره تماس دکتر محمد احمدی دستگردی

آدرس کلینیک:

  • تهران، خیابان شریعتی، بالاتر از میرداماد، کوچه زیبا، پلاک ۵۸ طبقه ۳، کلینیک دکتر فائزی
  • تلفن: 02122861659
  • چهارشنبه ها ۵ تا ۷
  • نظر آباد کرج، خیابان مطهری، جنب مسجد الغدیر، ساختمان پزشکان شفا
  • تلفن: 02645350008 – 02645358535 – 09382601894
  • پنج شنبه ها ۴ تا ۷

آدرس و شماره تماس دکتر لیلا باقرزاده

آدرس کلینیک:

  • تهران، شهرک غرب، بلوار فرحزادی، روبروی اریکه ایرانیان، قبل از خروجی نیایش، خیایان تربیت معلم، کوچه گلبان، پلاک 6، ساحتمان مداوا، طبقه پنجم، کلینیک درد مداوا
  • تلفن: 02188688881 – 02188688882
  • سه شنبه ها  3 تا 7 عصر

آدرس و شماره تماس دکتر الهام لونی

آدرس کلینیک:

  • تهران، قیطریه، خیابان شهید برادران سلیمانی، کوچه نعمتی، بیمارستان توانبخشی رفیده
  • تلفن: ۰۲۱۲۲۶۷۸۵۱۹
  • نوبت دهی: مراجعه به سایت شفاداک و جستجوی دکتر لونی و رزرو نوبت  www.shafadoc.ir
  • ویزیت بیماران: یکشنبه و سه شنبه ها ساعت 10 تا 12
  • نوارعصب و عضله: شنبه و چهارشنبه ها ساعت 10 تا 12

آدرس و شماره تماس دکتر محمد رسول نظام آبادی

آدرس کلینیک:

  • تهران، میدان ونک، خیابان صانعی (ورودی از بلوار آفریقا)، پلاک 26، مرکز جراحی محدود مریم طبقه اول، کلینیک درد آذرگان
  • تلفن: 02188856152
  • دوشنبه ها و سه شنبه ها عصر
  • تهران، خیابان خواجه عبدالله انصاری، انتهای خیابان چهاردهم، کوچه زروان، پلاک 12، کلینیک استقلال
  • تلفن: 02122866890
  • چهارشنبه ها 14 تا 15:30

آدرس و شماره تماس دکتر آزاده قاروی آهنگر

آدرس کلینیک:

  • زنجان، چهارراه سعدی، کوچه قلعه، ساختمان آفتاب، طبقه دوم، واحد هشت
  • تلفن: 02433325522 – 09923373644

آدرس و شماره تماس دکتر زهرا هاشمی

آدرس کلینیک:

  • زنجان، بلوار گاوازنگ، بیمارستان موسوی (شنبه ها و یکشنبه ها صبح ساعت ۹ تا ۱۲)
  • زنجان، خیابان صفا، کلینیک ویژه تخصصی و فوق تخصصی شفیعیه (دوشنبه ها عصر از ساعت ۴ تا ۸ و سه شنبه ها صبح از ساعت ۹ تا ۱۲)
  • تلفن: 0243۳۴۷۸۳۶۰ کد پزشک: 231
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *