درمان دیسک کمر بدون جراحی با موثرترین روش های روز دنیا
در این نوشته دکتر محمد رسول نظام آبادی فلوشیپ ستون فقرات و توانبخشی ضایعات نخاعی، در مورد انواع روش های درمان دیسک کمر و سیاتیکا بدون عمل جراحی توضیحاتی ارائه کرده اند.
قبل از اینکه درباره جزئیات انواع درمان دیسک کمر بدون جراحی توضیح دهیم، لازم است مختصری به اینکه در بیرونزدگی دیسک کمر چه اتفاقی میافتد، اشاره کنیم.
ستون فقرات کمری از پنج مهره تشکیل شده که بین این مهرهها دیسک بین مهرهای قرار دارد. ریشههای اعصاب نخاعی از بین این مهرهها بیرون میآیند و ریشههای اعصاب کمری بالاتر عصب فمورال و ریشههای اعصاب پایینتر عصب سیاتیک را تشکیل میدهند و این عصبها وارد پاها میشوند.
وقتی دیسک بین مهرهای دچار بیرونزدگی یا پارگی میشود، به ریشههای اعصاب نخاعی فشار میآورد که این فشار باعث آزردگی و آسیب عصب شده و در نهایت منجر به درد در مسیر اعصاب فمورال و سیاتیک میشود.
حتماً این سؤال برای شما پیشآمده که چرا تاکنون اسمی از عصب فمورال نشنیدهایم و همیشه صحبت از درد سیاتیک بوده است. این مسئله از شیوع بیرونزدگی دیسک کمر ناشی میشود. باتوجهبه اینکه شیوع فتق دیسک کمر در بین مهرههای L4-L5 و L5-S1 بیشتر است و ریشههای عصبی بین این مهرهها تشکیلدهنده عصب سیاتیک هستند، دردهای بیرونزدگی دیسک کمر به سیاتیکا (درد سیاتیک) مشهور شده و حرفی از عصب فمورال که از اعصاب بالایی (L2, L3, L4) ستون فقرات کمری تشکیل شده، نیست.
با این مقدمه کمکم وارد مبحث درمان بیرونزدگی دیسک کمر و سیاتیکا میشویم. ابتدا باید مشخص کنیم اهداف کلی درمان در فتق دیسک کمر چیست؟
اهداف درمانی در بیرونزدگی دیسک کمر
- حفظ سلامت عصبها و جلوگیری از تخریب ریشههای عصبی: ریشههای عصبی متشکل از اعصاب حسی و حرکتی هستند و تخریب اعصاب حسی منجر به درد و تخریب اعصاب حرکتی منجر به اختلال در حرکتدادن و نهایتاً ایجاد اشکال در راهرفتن میشود.
- تسکین و کاهش درد: درد نشانهای از آسیب عصب است و بهبود درد میتواند، پیشبینیکننده سیر بهبودی بیماری باشد. از مسئله تخریب عصب هم که بگذریم، درد مزمن باعث ایجاد سیناپسهای عصبی در مغز میشود که باعث میشود حتی بعد از رفع علت درد هم مغز ما درد را حس کند و دچار درد مزمن شویم.
- جلوگیری از عود و تشدید بیرونزدگی دیسک: بعد از اینکه دوره حاد بیرونزدگی دیسک کمر سپری شد و درد بیمار تسکین پیدا کرد، نوبت به اقداماتی میرسد که از عود دیسک و بیرونزدگی و تشدید آن جلوگیری کند.
در ادامه بعد از توضیح اهداف درمانی همه روشهای درمان دیسک کمر بدون جراحی تأیید شده بهتفصیل شرح خواهیم داد.
بهترین درمان دیسک کمر چیست؟درمان های زیادی برای درمان دیسک کمر وجود دارد و اینکه بگوییم کدام روش بهترین درمان دیسک کمر است، غیر ممکن و غیر علمی است. بهترین درمان برای هر فردی با توجه به میزان بیرون زدگی و علائمی که دارد متفاوت است. بهترین درمان دیسک کمر درمان پله به پله و مرحله ای است که از درمان های ساده تر و ارزان تر و کم تهاجمی تر شروع شده و نهایتا به درمان جراحی ختم می شود. |
دارودرمانی
التهاب ناشی از برخورد و فشار دیسک به ریشه عصب، منجر به آسیب و تخریب عصب میشود. پس داروهایی که خواص ضدالتهابی دارند، میتوانند احتمال آسیب عصب را کاهش بدهند و باعث بهبودی و کاهش درد بیماران شوند. داروهای ضدالتهابی که در درمان دیسک کمر بدون جراحی و گردن تجویز و استفاده میشوند، عمدتاً از دو دسته کورتیکواستروئیدها (کورتونها مثل متیل پردنیزولون، دگزامتازون و بتامتازون) و ضدالتهابهای غیراستروئیدی (NSAIDها( مثل دیکلوفناک، ناپروکسن، ملوکسیکام، سلوکسیب، ایبوپروفن، کتورولاک و غیره هستند.
انواع داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی
داروهای استروئیدی و NSAIDها خواص ضد دردی هم دارند، اما گاهی زورشان به دردهای ناشی از فتق دیسک کمر و سیاتیکا نمیرسد و نیاز هست از داروهای دیگر مثل استامینوفن در موارد خفیف تا مخدرها در موارد شدید، برای کنترل درد و رسیدن به اهداف اشاره شده در بالا، استفاده کرد.
همچنین در برخی موارد بخش عمده درد بیمار از جنس دردهای نوروپاتیک (گزگز، بیحسی، سوزنسوزنشدن و احساس سردی و داغی) در پاهاست و برای تسکین این نوع درد نیاز به تجویز گاباپنتین، پره گابالین، دولوکستین و… است.
تا اینجا دارودرمانی دو مورد از سه هدف اصلی در درمان دیسک کمر را محقق ساخته است. اما آیا دارودرمانی میتواند باعث پیشگیری از عود مجدد دیسک کمر در آینده شود؟ متأسفانه پاسخ منفی است و تاکنون در کتب و مقالات علمی و معتبر، دارویی که باعث استحکام دیسک کمر شود و یا از بیرونزدگی مجدد آن جلوگیری کند، ذکر نشده است.
داروهایی که به غضروف ساز معروف هستند و نیز انواع ویتامینها و مکملها هم کمکی به بهبود و نیز جلوگیری از بیرونزدگی دیسک کمر نمیکنند.
در مطلب داروهای مؤثر در بیرونزدگی دیسک کمر با جزئیات بیشتر به نقش دارودرمانی در درمان فتق و بیرونزدگی دیسک کمر پرداخته شده است.
فیزیوتراپی یکی از درمان های دیسک کمر بدون جراحی
فیزیوتراپی
نمیشود صبحت از یکی از بیماریهای اسکلتی – عضلانی شود و نامی از فیزیوتراپی یا فیزیکال تراپی، بهعنوان یکی از درمانهای خط اول برده نشود. در انواع کمردرد و خصوصاً بیرونزدگی دیسک فیزیوتراپی یکی از درمانهای رایج و مؤثر است و شواهد علمی معتبری به نفع این روش درمانی وجود دارد.
شاید بتوان فرایند فیزیوتراپی را به سه دسته عمده تقسیم کرد:
- دستگاهها و مدالیتههای فیزیکی که شامل الکتروتراپی، اولتراسوند درمانی، گرمادرمانی و سرمادرمانی به طرق مختلف و… میشود.
- انواع ماساژ و درمانهای دستی (منوال تراپی)، سوزن خشک (دراینیدلینگ) و… که در این موارد نسبت به مورد قبلی نقش فیزیوتراپیست و دانش و تجربه او بسیار پررنگتر است.
- تمرین درمانی و ورزشدرمانی و همچنین اصلاح وضعیت بدن (پوسچر) که با تجویز و نظارت فیزیوتراپیست انجام میشود.
دستگاهها و مدالیتههای فیزیکی از بین اهداف سهگانه، بیشتر در تسکین درد نقش دارند و با کاهش موقتی درد، بیمار را برای مراحل مهمتر فیزیوتراپی آماده میکنند.
درمانهای دستی و دراینیدلینگ هم بیشتر در تسکین درد نقش دارند، اما اثرات چشمگیرتر و ماندگارتری دارند. البته برخی از مانورها و درمانهای دستی، میتواند به کاهش فشار از روی ریشههای عصبی نیز کمک کند.
اما تمرین درمانی و ورزشهایی که فیزیوتراپیست تجویز میکند، مهمترین بخش فیزیوتراپی است و علاوه بر کاهش درد، بهبود بیماری را تسریع کرده و از عود بیرونزدگی دیسک و تشدید گهگاهی علائم بیماری جلوگیری میکند.
در تمرین درمانی باید تمرینات تقویتکننده عضلات مرکزی (Core-strengthening exercises)، تمرینات تثبیتکننده پایدارکننده کمر (Lumbar stabilizing exercises)، تمرینات هوازی (Aerobic exercises) و اصلاح حالت و وضعیت بدن (Postural training) انجام شود.
یکی از مهمترین و مؤثرترین ورزشها، تمرینات مککنزی هستند که میتوان با انجام آنها همراه با قسمتهای دیگر فیزیوتراپی به اهداف کوتاهمدت و بلندمدت زیر در درمان دیسک کمر بدون جراحی برسیم:
- کاهش علائم دردناک در ناحیه کمر و یا ساق پا
- بهبود عملکرد کمر با این هدف که بیمار فعالیتهای روزانه را تاحدامکان مستقل انجام دهد
- افزایش انعطافپذیری ستون فقرات و بهبود دامنه حرکتی آن
- برنامه ورزشی و تغییرات در فعالیتهای روزانه برای جلوگیری از عود مشکلات کمر
به طور ساده و خلاصه میتوان جمعبندی کرد که فیزیوتراپی اگر فقط شامل دستگاهها و گرمادرمانی و… باشد، نقش مسکن دارد، اما همانطور که توضیح داده شد، یک فیزیوتراپی کامل بیشتر اهداف درمانی در درمان غیرجراحی دیسک کمر را پوشش خواهد داد.
لیزر پرتوان
فیزیوتراپیستها و متخصصین طب فیزیکی و توانبخشی میتوانند، از لیزر پرتوان بهعنوان یکی از مدالیتههای درمانی در درمان بیماریهای اسکلتی – عضلانی از جمله فتق دیسک کمر و سیاتیکا استفاده کنند.
اثرات فیزیولوژیک زیر برای لیزردرمانی طی مطالعات تأیید شده است:
- افزایش سلامت غشای سلولی
- تحریک تولید کلاژن
- تشکیل مویرگهای جدید برای بهبود گردش خون
- حمایت از فعالیت سیستم ایمنی
- اثرات تسکیندهنده درد به دلیل افزایش تولید اندورفین
- بهبود گردش خون و لنف
- کاهش التهاب ناشی از افزایش گردش خون، بازسازی بافت و تولید آنتیاکسیدان
با مرور اثرات لیزردرمانی، از نظر تئوری میتوان نتیجه گرفت که اثرات ضدالتهابی لیزر پرتوان، بتواند با کاهش التهاب ریشههای عصب، از تخریب و آسیب عصب محافظت کند؛ اما هنوز مقالات زیادی این اثر را تأیید نکردهاند و فعلاً بیشترین اثر مورد تأیید مقالات اثر ضد دردی لیزر پرتوان است.
مگنت تراپی درمان دیسک کمر بدون جراحی
مگنت تراپی یا همان مغناطیس درمانی هم مثل لیزر پرتوان توسط فیزیوتراپیستها و متخصصین طب فیزیکی و توانبخشی به کار گرفته میشود؛ اثراتی همچون افزایش خونرسانی، اثرات ضدالتهابی، استخوانسازی و شلکنندگی عضلات را برای مگنت درمانی ذکر کردهاند. اما مقالات معتبر این اثرات را در درمان دیسک کمر بدون جراحی تأیید نکردهاند و به نظر نمیرسد تأثیر زیادی در درمان بیماران دیسک کمر داشته باشد.
تاکنون شواهد علمی قوی که به نفع موثر بودن مگنت تراپی در دیسک کمر باشد، وجود ندارد
شاکویوتراپی درمان بدون جراحی دیسک کمر و سیاتیکا
شاکویوتراپی یک روش بیخطر و غیرتهاجمی بوده که میتواند در درمان مشکلات تاندون، عضله و مفصل مؤثر باشد. دستگاه شاک ویو امواجی پر انرژی ایجاد کرده و آنها را به سمت بافتهای آسیبدیده هدایت میکند. امواج ایجاد شده از نوع مکانیکی بوده و الکتریکی نیستند.
اثر شاک ویو از طریق سطح پوست در بدن منتشر شده که در نتیجه آن متابولیسم در منطقه آسیبدیده افزایش یافته که میتواند منجر به تسکین درد و تسریع بهبودی شود.
ضربه های دستگاه شاک ویو تراپی با تاثیر مکانیکی بر بافتهای بدن به افزایش قدرت بازسازی و ترمیم کنندگی آن ها کمک میکند.شاک ویو تراپی روند طبیعی بهبودی در بدن را تحریک کرده و مدت زمان بهبودی را کاهش میدهد.
با همه این تفاصیل باتوجهبه عمقی بودن محل بیرونزدگی دیسک و آسیب عصب، بعید است اثرات شاک ویو به آن قسمت برسد و بتواند اثرات مؤثر درمانی همچون اثری که در پلانتار فاشئیت (خار پاشنه) و آرنج تنیسبازان میگذارد، در دیسک کمر ایجاد کند؛ اما میتواند در درمان نقاط ماشهای (تریگر پوینت) و اسپاسمهای عضلانی که ثانویه به بیرونزدگی دیسک ایجاد شدهاند، کمک کند.
طب سوزنی و دراینیدلینگ
یک مطالعه تحقیقاتی در مجله معتبر BMJ نشان میدهد که دستکاری ستون فقرات (Manipulation) و طب سوزنی، درمانهایی هستند که نتایج امیدوارکنندهای را نشان دادهاند.
طب سنتی چینی بیان میکند که بدن بیش از ۲۰۰۰ نقطه دارد که میتوانید سوزنهای نازکی را در آن وارد کنید. آنها توسط مسیرهایی به هم متصل میشوند که جریانی از انرژی به نام Qi را ایجاد میکنند.
تحریک این نقاط است که عدم تعادل Qi را اصلاح میکند و جریان انرژی را بهبود میبخشد. هدف آن ازبینبردن درد است. گفته میشود که اثر طب سوزنی سیستم عصبی مرکزی را تحریک میکند و مواد شیمیایی آزاد شده در عضلات، مغز و نخاع را تحریک میکند. طب سوزنی با شل کردن عضلات سفت، بهبود گردش خون، تنظیم سیستم عصبی و آزادسازی انتقالدهندههای عصبی برای کاهش درد عمل میکند.
در پژوهشها نشان داده شده است که طب سوزنی یک درمان مؤثر برای سیاتیک بدون عوارض جانبی داروهای مسکن تجویزی مانند NSAIDها و شلکنندههای عضلانی است. همچنین یک گزینه درمانی ایمن و غیرجراحی است که میتواند درد سیاتیک را تسکین دهد. حتی در یک مطالعه از طب سوزنی برای سیاتیکا نشان داد که طب سوزنی علائم سیاتیک را بهتر از درمان با داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAID) بهبود میبخشد. طب سوزنی همچنین به افزایش اثرات داروهایی که ممکن است برای سیاتیک تجویز شوند کمک میکند، بنابراین میتواند به کاهش دوز و کاهش عوارض جانبی کمک کند.
نقش طب سوزنی، درای نیدلینگ یا سوزن خشک در درمان دیسک کمر
علاوه بر خواص ضددردی و مسکنی، فواید دیگری نیز برای طب سوزنی قائل هستند که در زیر به برخی از آنها اشاره میشود:
- کاهش التهاب با آزادسازی فاکتورهای عروقی و تعدیلکننده ایمنی
- تحریک اعصاب در بدن که در ماهیچهها و سایر بافتها قرار دارند و منجر به آزادشدن اندورفین و سایر عوامل عصبی – هومورال میشود.
- افزایش سطح سروتونین و نورآدرنالین به کاهش درد و تسریع ترمیم اعصاب کمک میکند.
- بهبود سفتی عضلانی و افزایش دامنه حرکتی مفصل با افزایش میکروسیرکولاسیون (گردش خون مویرگی) و همچنین بهبود تورم قسمتهای آسیبدیده
دراینیدلینگ یا سوزن خشک نوع دیگری از درمان با سوزنهای نازک است که برخلاف طب سوزنی روی نقاط مخصوص انجام نمیشود و هر جایی که سفتی و اسپاسم عضله وجود داشته باشد، میتوان از این روش برای رفع آن استفاده کرد. در بیرونزدگی دیسک کمر هم برای ازبینبردن اسپاسمهای ثانویه میتوان از دراینیدلینگ استفاده کرد.
تمرین درمانی
به اهمیت تمرین درمانی بهعنوان قسمتی از فیزیوتراپی اشاره کردیم؛ اما تمرین درمانی و حرکات ورزشی نباید محدود به فیزیوتراپی شود و بیمار حتماً باید بهعنوان جزئی از درمان دیسک کمر بدون جراحی جهت جلوگیری از عود و تشدید علائم دیسک کمر این تمرینات را انجام دهد.
تمرین درمانی یکی از درمان های بدون جراحی موثر در دیسک کمر و سیاتیکا است.
اگر در فرایند درمان به فیزیوتراپیست مراجعه میکنید، حتماً از درمانگر خود بخواهید، علاوه بر تمرینات ورزشی در جلسات فیزیوتراپی، برای بعد از اتمام جلسات نیز برنامه ورزشی برای شما تنظیم کند؛ اگر مراجعه به فیزیوتراپیست نداشتهاید، با مراجعه به پزشک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی و یا متخصص پزشکی ورزشی، برنامه تمرینی جهت تقویت عضلات ستون فقرات دریافت کنید.
کاردرمانی در درمان دیسک کمر و سیاتیکا بدون جراحی
کاردرمانی یکی از شاخههای توانبخشی است که بر روی ابعاد مختلف جسمی و روانی بیماران کار میکند. این رشته در واقع حوزهای میانرشتهای است که از علوم مختلف نظیر روانشناسی، فیزیولوژی و آناتومی برای بهبود عملکرد بیماران بهره میبرد.
هدف اصلی کاردرمانی افزایش کارآمدی فرد در زندگی و رسیدن به استقلال در انجام امور است. بهطوریکه پس از پایان جلسات بتواند بهتنهایی کارهای مربوط به خود را انجام دهد.
چگونه کاردرمانی میتواند به شما در مدیریت کمردرد کمک کند؟
یک کاردرمانگر حرفهای میتواند درمانهای خاص و تغییرات سبک زندگی را برای کمک به بهینهسازی فعالیتهای عملکردی اعمال کند. برای کمردرد، درمان بر استفاده از مکانیک مناسب بدن، روشهای حفظ انرژی و یادگیری سیگنالهای درد برای جلوگیری از اعمال فشار بیش از حد تمرکز دارد. کاردرمانگران با بررسی فعالیتهای کلی بیمار در خانه، محل کار و تفریح برنامه درمانی ویژهای را برای بیمار طراحی میکنند. کاردرمانگر شما برای دستیابی به اهدافتان با شما همکاری میکند و به شما آموزش میدهد که چگونه ایمن و با درد کمتر کارهای روزمره را انجام دهید.
همچنین میتوانید برای تهیه تجهیزات و تغییراتی را که ممکن است، خانه یا محیط کار شما به آن نیاز داشته باشد، از کاردرمانگر کمک بگیرید.
آبدرمانی درمان دیسک کمر بدون جراحی
امکان ندارد دچار کمردرد یا بیرونزدگی دیسک کمر شده باشید و پزشکان و یا حتی اطرافیان، آبدرمانی را برای شما توصیه نکرده باشند؛ چرا ورزش در آب برای کمردرد و درمان دیسک کمر بدون جراحی مفید است؟
معمولاً کمردرد ناشی از ضعف عضلات کمر است. به همین دلیل است که تمرینات آب برای کسانی که با کمردرد سروکار دارند بسیار مفید است. هنگامی که در استخر ورزش میکنید، آب نوعی بالشتک برای بدن شما فراهم میکند که استرس را از پشت شما دور میکند، به شما کمک میکند راحتتر حرکت کنید و خطر آسیب را کاهش دهید.
آب درمانی در درمان دیسک کمر بسیار موثر است.
دامنه حرکت شما در آب نیز افزایش مییابد، زیرا آب تا ۹۰ درصد وزن شما را تحمل میکند و فشار را از روی مفاصل و ستون فقرات شما میگیرد؛ بنابراین، اگر بهعنوانمثال، کمردرد به شما اجازه انجام حرکات خاصی مانند بلندکردن پا را نمیدهد، آب به شما این امکان را میدهد که آنها را بسیار راحتتر انجام دهید.
ورزش در آب همچنین به شما این امکان را میدهد که عضلات خود را بدون خطر آسیبدیدگی تقویت کنید. ازآنجاییکه آب حدود ۱۲ برابر بیشتر از هوا مقاومت میکند، حرکت معمولی در آب یک چالش است که باعث تقویت عضلات میشود.
فشار هیدرواستاتیک آب جریان خون به عضلات را بهتر میکند. پس حرکت در آب باعث افزایش جریان خون میشود و افزایش جریان خون با ترمیم زودتر و تسریع بهبودی رابطه مستقیم دارد.
آب احساس درد را کاهش میدهد و باعث میشود، بتوانید بیشتر و برای مدت طولانیتری ورزش کنید و دوره توانبخشی را سریعتر طی کنید.
کایروپراکتیک و استئوپاتی و درمانهای دستی (مانیپولاسیون)
کایروپراکتیک شاخهای از طب مکمل یا طب جایگزین است و بیشتر کایروپراکتورها تحصیلات در زمینه پزشکی ندارد. علم کایروپراکتیک معتقد است بیشتر اختلالات اسکلتی عضلانی بدن از اختلال ستون فقرات منشأ میگیرد و با تنظیم ستون فقرات میتوان بسیاری از بیماریها رو درمان کرد. شواهد معتبر علمی چنین ادعایی را تأیید نمیکند.
در مورد درمان دیسک کمر بدون جراحی و درد مسیر سیاتیک هم کایروپراکتیک در خیلی از مواقع مخصوصاً موارد شدید مؤثر نیست و حتی ممکن است باعث تشدید درد و آسیب به ریشه عصب شود؛ کایروپراکتیک بیشتر در دردهای ناشی از مفاصل کناری ستون فقرات (مفاصل فاست) مؤثر است.
کایروپراکتیک و استئوپاتی در درمان کمردرد موثر هستند.
استئوپاتی هم شاخهای دیگر از طب مکمل است و فعالان این حوزه هم که استئوپات گفته میشوند؛ ادعای استئوپاتها هم مثل کایروپراکتیکها ارتباط بیشتر بیماریها با استخوان و مفاصل است که علم پزشکی مدرن و مبتنی بر شواهد علمی آن را تأیید نمیکند. اما برخی از درمانهای استئوپاتیک مثل Osteopathic manipulation treatment (OMT) یا همان درمانهای مانیپولاسیون استئوپاتیک که توسط متخصص طب فیزیکی و توانبخشی هم ارائه میشود، در درمان برخی مشکلات ستون فقرات و دیسک کمر میتواند مفید باشد.
مداخلات و اینترونشنهای ستون فقرات در درمان دیسک کمر بدون جراحی
وقتی صحبت از درمان دیسک کمر بدون جراحی میشود، یک دسته مهم این درمانهای غیرجراحی، مداخلات و اینترونشنهایی است که در اتاق عمل و با کمک اشعه ایکس توسط دستگاه فلوروسکوپی انجام میشود. درمانهایی که تا اینجا اشاره کردیم درمانهای Non-Invasive (بدون تهاجم) بودند، اما مداخلات ستون فقرات از دسته درمانهای Minimally invasive (کم تهاجمی) هستند.
تا وقتی که دیسک کمر باعث تخریب ریشه عصب نشده و در عضلات ضعف ایجاد نکرده، نباید سراغ عمل جراحی دیسک کمر رفت و برای کنترل درد و درمان دیسک بیرونزده، باید از یکی از درمانهای زیر، باتوجهبه نوع درد و شرایط بیمار و… استفاده کرد.
لازم به ذکر است همه روشهایی که در زیر توضیح داده میشود، در اتاق عمل بیمارستان یا کلینیکهای درد و بدون بیهوشی و با بیحسی موضعی انجام میشود و انجام آنها در مطب بههیچوجه امکانپذیر نیست.
تزریق اپیدورال
در درمان دارویی دیسک کمر اشاره کردیم که یکی از بهترین داروهای ضدالتهاب برای کاهش التهاب و آسیب عصب داروهای کورتیکواستروئید (کورتونها) هستند؛ همان جا گفتیم باتوجه به عوارض این دسته دارویی باید بهصورت محدود استفاده شود. در تزریق عضلانی کورتونها، ماده دارویی در خون گردش میکند و مقداری از آن به محل مورد اثر میرسد و برای رساندن ماده بیشتر به محل موردنظر نیاز به تزریق بیشتر داریم و طبیعتاً به دنبال آن عوارض بیشتر، به بیمار تحمیل میشود. در تزریق استروئید به روش اپیدورال (ESI) با کمک دستگاه فلوروسکوپی سوزن نزدیک ریشه عصب و دیسک بیرونزده میشود و تزریق، انجام میشود و کل دارو در محل مورد انتظار تزریق میشود.
تزریق استروئید اپیدورال کمری یکی از بهترین روش های غیرجراحی دیسک کمر و سیاتیکا
اما دلیل تأثیر بیشتر تزریق اپیدورال فقط مقدار ماده تزریقی بیشتر نیست و تئوریهای دیگر هم درباره این روش وجود دارد؛ بعد از بیرونزدگی دیسک تجمع سلولهای خونی و ترشح مواد مختلف در کنار ریشه عصب، وجود دارد که با تزریق در آن محل این مواد مضر شسته شده و از اطراف عصب دور میشوند.
التهاب شدید عصب همراه با ترشح موادی که در بالا گفته شد، باعث چسبندگی قسمتی از دیسک بیرونزده به عصب مجاور میشود و با تزریق اپیدورال بخشی از این چسبندگیها آزاد میشود و برخورد مکرر دیسک و عصب باعث تشدید تخریب عصب و ایجاد درد نمیشود.
لازم به ذکر است تزریق اپیدورال کمری در بین مداخلات ستون فقرات از شواهد علمی بیشتری برخوردار است و بیشتر کتب علمی و گایدلاینها و راهنماهای بالینی معتبر این روش را قبل از جراحی و نیز قبل از مداخلات دیگر حتی گاهی بهعنوان اولین قدمهای درمانی توصیه میکنند.
همچنین در دیگر روشهایی که توضیح خواهیم داد، معمولاً تزریق استروئید اپیدورال بهعنوان یکی از درمانهای کمکی و مکمل همراه با روش اصلی مداخله انجام میشود.
برای اطلاع از جزئیات و شرایط تزریق و آمادگیها و عوارض این روش به مطلب درمان بیرون زدگی دیسک کمر بدون جراحی با تزریق اپیدورال مراجعه کنید.
PLDD
PLDD مخفف Percutaneous Laser Disc Decompression است و کاهش حجم دیسک و برداشتن فشار روی عصب از طریق لیزر داخل دیسک است. در این روش در اتاق عمل بدون بیهوشی و با هدایت دستگاه فلوروسکوپی یک سوزن بلند، دقیقاً وارد مرکز دیسک میشود. سپس از درون این سوزن یک فیبر نازک لیزر رد میشود که مسئول انتقال انرژی لیزر به مرکز دیسک است. با شروع فرایند، گرمای حاصل از لیزر هسته دیسک را تبخیر میکند و بخشی از این هسته ذوب شده همراه با بخار آب از انتهای سوزن خارج میشود.
لیزر درون دیسک هسته دیسک را تبخیر می کند
تبخیر و کاهش حجم هسته دیسک باعث جمعشدن دیسک بیرونزده و کاهش فشار از اطراف دیسک بر روی ریشههای عصب میشود. این کاهش فشار باعث حفظ عصب از تخریب و همچنین بهبود درد بیمار میشود.
ازن درمانی
گاز ازن (O3) گازی است بیرنگ و بدبو که از ترکیب ۳ اتم اکسیژن تشکیل شده است؛ این گاز در غلظت بالا اثر اکسیدکنندگی داشته و برای گندزدایی استفاده میشود و در غلظت پایین بهعنوان آنتیاکسیدان عمل میکند و به طور خلاصه سبب بهبود اکسیژنرسانی به بافتها، کاهش استاز وریدی و کاهش مدیاتورهای التهابی مثل برادی کینین و پروستاگلاندین E2 و نهایتاً کاهش التهاب میشود.
یکی از کاربردهای اوزون تراپی دیسک کمر در مداخلات ستون فقرات است که به دو صورت اپیدورال و اینترادیسکال (داخل دیسک) استفاده میشود؛ البته بر اساس منابع علمی تزریق داخل دیسک، شواهد علمی بیشتری نسبت به تزریق اپیدورال دارد.
طبیعتاً برای تزریق داخل دیسک و یا تزریق اپیدورال ازن نیاز به دستگاه فلوروسکوپی در اتاق عمل داریم و تزریقهایی که تحت عنوان ازن درمانی برای دیسک کمر و گردن در مطبها و بدون هیچ دستگاهی انجام میشود، مورد تأیید منابع معتبر علمی نیست و تأثیر پایداری ندارد.
تزریق دیسکوژل
دیسکوژل ترکیبی از اتانول (الکل) و تنگستن است که به صورت ژل درآمده و در داخل دیسک تزریق میشود؛ تزریق این ماده باعث جمعشدن دیسک و کاهش فشار به اعصاب مجاور و ازبینرفتن عصبهای ریز اطراف دیسک میشود و در نهایت هم باعث کاهش درد در پاها و مسیر عصب سیاتیک و هم باعث درد کمر میشود. البته دیسکوژل برای هر نوع بیرونزدگی دیسک توصیه نمیشود و استفادههای محدودی دارد.
برای اینکه بیشتر در مورد دیسکوژل، موارد استفاده آن، عوارض و ملاحظات قبل و بعد از تزریق آن بدانید مطلب تزریق دیسکوژل درمان بیرون زدگی دیسک و سیاتیک بدون نیاز به جراحی را مطالعه کنید.
نوکلئوپلاستی با رادیوفرکوئنسی و انرژی حرارتی
در این روش هم مثل لیزر داحل دیسک، حجم بیرون زدگی از طریق حرارت به مرکز دیسک کمتر می شود و در نهایت از فشار روی عصب ها کم می شود. در این روش نباید پارگی دیسک اتفاق افتاده باشد و در بیرون زدگی های شدید دیسک غیرقابل استفاده است. مثل روش های قبلی به صورت بسته انجام می شود و نیاز به بیهوشی وجود ندارد و دوران ریکاوری و بهبودی بسیار سریع طی می شود.
تغییر سبک زندگی و لایفاستایل
اگر بخشی از انواع درمان دیسک کمر بدون جراحی که در این نوشته آوردیم برای شما انجام شود و درد کم شود؛ بدون تغییر در سبک زندگی و تمرین درمانی اثرات درمانها بسیار کوتاه خواهد بود. پس باید با تغییرات در سبک زندگی از عود دیسک کمر جلوگیری کرد.
در مطلب پیشگیری از دیسک کمر میتوانید، بخشی از این توصیهها و تغییرات را بخوانید.
کدامیک از مداخلات و اینترونشن های ستون فقرات موثرتر است و به درمان دیسک کمر بیشتر کمک می کند؟همان طور که توضیح داده شد، چندین روش درمان غیر جراحی دیسک کمر وجود دارد و جز در موارد خاص توصیه می شود، قبل از عمل جراحی دیسک کمر این روش های درمانی امتحان شود. هیچ روش بهترین وجود ندارد و یک روش برای یک فرد ممکن است بهترین باشد و برای فرد دیگری مناسب نباشد؛ تصمیم برای انتخاب این روشهای درمانی بر عهده پزشکان متخصص و فلوشیپ است و این پزشکان با توجه به معاینه و MRI و نوار عصب و عضله تصمیم به انجام این روش درمانی می گیرند. برای اینکه مطلع شوید کدام روش برای شما مناسب است، به واتس آپی که در انتهای صفحه گذاشته شده پیام دهید و مدارک خود را ارسال نمایید. |
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.